 |
 |
 |
 |
 |
|
|
|
|
|
Platyna jest jednym z trzech najbardziej cennych i pożądanych metali szlachetnych występujących na naszej planecie. Wykorzystywano ją (zwykle w połączeniu z takimi rudami jak pallad, iryd, rod) już w starożytnej Grecji i Rzymie, była również znana Indianom okresu prekolumbijskiego. Nazwę, która jest zdrobnieniem od słowa srebro, nadali mu Hiszpanie ze względu na podobieństwo obu metali. Do XIX jej wartość była niewielka, dochodziło nawet do sytuacji, że służyła fałszerzom do podrabiania ówczesnych monet.
W dzisiejszych czasach platyna stosowana jest głównie w jubilerstwie, gdzie wykonana z niej biżuteria ceniona jest wyżej niż złota, bądź srebrna, wykonuje się z niej również inne ekskluzywne produkty - zegarki takich marek jak Patek Philippe, Rolex, Breitling, Vacheron Constantin.
Poza funkcją ozdobną pełni ona rolę katalizatora, wykorzystywanego zarówno w samochodach jak i innych urządzeniach wyposażonych w silnik diesla, do oczyszczania spalin emitowanych do atmosfery. Jest także składnikiem nowoczesnych ogniw paliwowych mających w przyszłości zmniejszyć zużycie paliw płynnych.
Produkuje się z niej elementy urządzeń pomiarowych, rezystory do pomiaru temperatur, aparaturę chemiczną, jest również składnikiem leków przeciwnowotworowych.
W czystej postaci jest srebrzysto białym, odpornym na ścieranie, działanie czynników środowiska i wysokich temperatur, kowalnym metalem.
Platyna jest bardzo rzadko spotykanym surowcem (jest jej w przybliżeniu dwudziestokrotnie mniej niż złota), co spowodowało wzrost zainteresowania ze względu na jej elitarność. Występowanie sprowadza się jedynie do kilku rejonów naszej planety, z których największymi są Kanada, Południowa Afryka (Bushveld Igneous Complex), Rosja (Norilsk na Syberii) i Kolumbia. Produkcja w podziale na kraje przedstawiona jest w tabeli poniżej:
Platyna w przyrodzie występuje zarówno samodzielnie, jako składnik minerałów (wraz z palladem, irydem, rutem, rodem i osmem), a także jako zanieczyszczenie w rudach miedzi i niklu.
Otrzymuje się ją w procesie rafinacji rudy, szlamu po elektrolizie miedzi i niklu lub poprzez przetwarzanie złomu platynowego.
Ośrodkami obrotu tym surowcem są London Metal Exchange, New York Mercantile Exchange, Tokyo Commodity Exchange, MidAmerica Commodity Exchange.
Dużą popularnością cieszą się kontrakty na ten surowiec ze względu na możliwość osiągania ponadprzeciętnych zysków, dzięki zastosowaniu w tym instrumencie dźwigni finansowej. Kolejnym plusem wypływającym z inwestycji w kontrakty jest fakt, że jego nabywcy są w stanie zajmować zarówno długie jak i krótkie pozycje, co pozwala na osiąganie zysków nawet przy negatywnym rynku. Pojedynczy kontrakt na platynę opiewa na 50 lub 100 uncji a nabyć można go na New York Mercantile Exchange.
Ze względu na swoje rzadkie występowanie i produkcję prowadzoną przez zaledwie kilka przedsiębiorstw ceny platyny narażone są na dużą zmienność. Głównym zagrożeniem jest bez wątpienia kryzys w dostawach prądu w RPA, który w przypadku nasilenia może doprowadzić do zwiększenia się deficytu na ten metal (zapoczątkowanego w 2007 roku).
Ewentualne niedobory platyny mogą być łagodzone poprzez zastępowanie tego surowca innymi, głównie palladem (zarówno w katalizatorach i ogniwach paliwowych, jak i przemyśle jubilerskim). Są to jednak dalekie perspektywy ze względu na niedostateczny rozwój tych technologii, podczas gdy zaostrzenia prawne dotyczące emisji spalin są problemem dzisiejszych producentów silników.
W styczniu 2008 r. cena uncji platyny osiągnęła swój historyczny szczyt 1590.50 dolarów i zdaniem analityków do końca roku powinna oscylować w okolicach 1600 dolarów, natomiast do 2010 roku przewiduje się spadek do poziomu 1200 dolarów za uncje.
Zobacz również: